Sarı Kuru İncir: Besin Değeri, Saklama ve 3 Tarif
Sarı incir, Adıyaman yöresinin geleneksel incirlerinden biridir ve bu topraklarda "ata inciri" olarak bilinir. Adını renginden alır; bal gibi tatlı, lokum gibi yumuşak bir incirdir. Bu yazıda kuru incirin besin değerini resmî verilerle, incirin bileşimine dair kaynakları ve sarı incirle hazırlayabileceğiniz üç tarifi bulacaksınız.
Kısaca
- USDA kaydına göre 100 g kuru incirin enerji değeri yaklaşık 249 kcal'dir; diğer besin değerlerini aşağıdaki tabloda bulabilirsiniz (ürünümüzün analizi değildir).
- Kuru incirin şekeri yüksektir: 100 g'da yaklaşık 48 g; bunun büyük kısmı glukoz ve fruktozdur.
- Türk Gıda Kodeksi'ne göre bir porsiyon kuru meyve 30 g'dır.
Sarı incir nedir?
Sarı incir, Aydın incirinden küçük, lokum incirinden iridir; boyut ve kıvam bakımından dengeli, her lokması dolgun bir incirdir. Kabuğu lokum incirine göre biraz daha kalındır. Olgunlaştığında öyle tatlanır ki balını adeta dalından toprağa akıtır. Sarı incirlerimizi Adıyaman'ın güneşinde kurutuyoruz.
Kuru incirin besin değeri
Aşağıdaki değerler ABD Tarım Bakanlığı'nın (USDA) gıda bileşimi veri tabanındaki "kuru incir" kaydından alındı.1 Kayıttaki değerler Mission çeşidi kuru incire aittir; sarı incirimizin laboratuvar analizi değildir. Tabloda 30 g'lık bir porsiyonun karşılığını da hesapladık.
| Besin öğesi | 100 g'da | 30 g'da |
|---|---|---|
| Enerji | 249 kcal | 75 kcal |
| Toplam şeker | 47,9 g | 14,4 g |
| Diyet lifi | 9,8 g | 2,9 g |
| Protein | 3,3 g | 1,0 g |
| Yağ | 0,9 g | 0,3 g |
| Potasyum | 680 mg | 204 mg |
| Kalsiyum | 162 mg | 49 mg |
| Magnezyum | 68 mg | 20 mg |
| Demir | 2,0 mg | 0,6 mg |
| Bakır | 0,29 mg | 0,09 mg |
| Manganez | 0,51 mg | 0,15 mg |
| Sodyum | 10 mg | 3 mg |
USDA kaydına göre 100 g kuru incirdeki yaklaşık 48 g şekerin 24,8 g'ı glukoz, 22,9 g'ı fruktozdur.1 Sarı incir de yoğun şekerli bir incirdir; bu yüzden kuru inciri bir tatlı gibi düşünmek ve porsiyona dikkat etmek yerinde olur.
İncirin bileşimi üzerine araştırmalar
Aşağıdaki bilgiler taze ve kuru incirin bileşimiyle ilgilidir; çalışmalar bizim ürünümüzle yapılmamıştır.
İncirdeki bitkisel bileşikler
Taze ve kuru incir üzerine yayımlanan kapsamlı bir derlemeye göre incirde en çok bulunan bitkisel bileşikler fenolik asitler ve flavonoidlerdir; bunların başında gallik asit, klorojenik asit, rutin ve epikateşin gelir.2 Bu bileşiklerin miktarı çeşide ve renge, meyvenin hangi kısmında ölçüldüğüne, olgunluğa ve kurutma işlemine göre değişir; havada ve güneşte kurutmanın etkisine dair sonuçlar ise çelişkilidir. Aynı derlemeye göre koyu renkli incir çeşitleri açık renklilerden daha fazla fenolik madde içerir; bu maddelerin çoğu kabukta bulunur.
Ne kadar yemeli?
Türk Gıda Kodeksi Gıda Etiketleme ve Tüketicileri Bilgilendirme Yönetmeliği, etiketlerde esas alınan porsiyon büyüklüklerini verdiği Ek-12'de kuru meyve için bir porsiyonu 30 g olarak belirler.3 İngiltere Ulusal Sağlık Servisi (NHS) de aynı ölçüyü kullanıyor; kuru meyvenin şekerinin dişlere zarar verebileceğini hatırlatıyor ve kuru meyveyi öğün aralarında değil yemekle birlikte yemeyi öneriyor.4 Sarı incirin tane büyüklüğü değişebildiği için 30 g'ı bir kez mutfak tartısında tartıp göz kararınızı ona göre oturtabilirsiniz.
Alerji uyarısı: Salon bitkisi benjamine (Ficus benjamina) alerjisi olan kişilerde taze ya da kuru incir de alerjik reaksiyona yol açabilir; bu iki alerji arasında çapraz reaksiyon bildirilmiştir.5 İncire ya da benjamine alerjiniz varsa incir yemeden önce hekiminize danışın.
Nasıl saklanır?
Sarı inciri serin, kuru ve güneş görmeyen bir yerde saklayın; yaz aylarında buzdolabına koyun. Tüketmeden önce oda sıcaklığına çıkardığınızda doğal yumuşaklığına kavuşur. Paketi her seferinde açmak yerine birkaç günlük miktarı ağzı kapalı ayrı bir kaba almak, paketteki incirlerin kurumasını ya da nem çekmesini azaltmaya yardımcı olur.
Mutfakta sarı incir
Sarı incir sade olarak yenebildiği gibi kahvaltıda peynirin yanında ya da yemekten sonra cevizle birlikte de sofraya yakışır. Küçük doğranıp kek, kurabiye ve sütlü tatlılara katılabilir; tarçınla özellikle iyi anlaşır. Ceviz, badem ya da Antep fıstığıyla birlikte ezildiğinde yemek sonrası için pratik bir tatlı olur. Aşağıda üç tarif var.
İncir uyutması
Maya ya da yoğurt kullanmadan, yalnız süt ve incirle hazırlanan geleneksel bir sütlü tatlı.
- Hazırlık 15 dk
- Bekleme 3 saat + soğutma
- 3–4 küçük kâse
Malzemeler
- 2,5 su bardağı (yaklaşık 500 ml) pastörize süt (çiğ süt kullanacaksanız önce kaynatın)
- 150 g sarı kuru incir
- Üzeri için iri kıyılmış ceviz
- İsteğe bağlı tarçın
Yapılışı
- İncirleri yıkayın, saplarını kesin ve 10 dakika ılık suda bekletip küçük doğrayın.
- Sütü parmağınızı yakmayacak kadar, yaklaşık 40–45 °C'ye ılıtın. Çiğ süt kullanıyorsanız önce kaynatın ve bu sıcaklığa soğumasını bekleyin.
- İncirleri ılık süte ekleyin ve el blenderiyle pürüzsüz olana kadar çekin.
- Karışımı kâselere paylaştırın; üzerlerini streç filmle örtüp bir mutfak örtüsüyle kapatın ve oda sıcaklığında, kımıldatmadan yaklaşık 3 saat bekletin.
- Kıvam alan tatlıyı buzdolabına alın; soğuyunca cevizle, isterseniz tarçınla servis edin.
Kıvam, incirin türüne, sütün sıcaklığına ve oda ısısına göre değişebilir; 3 saatte tutmazsa bekleme süresini biraz uzatın. Karışıma şeker eklemeyin; şeker kıvamlanmayı bozabilir. Daha tatlı isterseniz servis ederken üzerine pekmez gezdirebilirsiniz.
Cevizli kuru incir tatlısı
İçi cevizle doldurulup hafif şerbette pişirilen, kaymakla çok yakışan klasik bir tatlı.
- Hazırlık 15 dk
- Pişirme 20 dk
- 10 adet
Malzemeler
- 10 adet sarı kuru incir
- 10 adet ceviz içi
- ½ su bardağı toz şeker
- ¾ su bardağı su
- 1 çubuk tarçın (isteğe bağlı)
- Servis için kaymak ve dövülmüş Antep fıstığı
Yapılışı
- İncirleri 10 dakika sıcak suda bekletin, saplarını kesin.
- Sap tarafından parmağınızla bastırarak birer çukur açın ve içine ceviz yerleştirin.
- İncirleri ağzı açık tarafı yukarı gelecek şekilde küçük bir tencereye tek kat dizin; şekeri, suyu ve tarçını ekleyin.
- Kaynayınca altını kısın, tencerenin kapağını kapatın ve yaklaşık 20 dakika pişirin; şerbet çok azalırsa birkaç yemek kaşığı sıcak su ekleyin.
- Soğuyunca şerbetiyle birlikte, kaymak ve fıstıkla servis edin.
İncirli ve cevizli kurabiye
Tarçın kokulu, yumuşak dokulu bir kurabiye.
- Hazırlık 20 dk
- Pişirme 20 dk
- Yaklaşık 24 adet
Malzemeler
- 125 g oda sıcaklığında tereyağı
- ½ su bardağı pudra şekeri
- 1 yumurta
- 1,5–2 su bardağı un (hamur ele yapışmayana kadar)
- 1 tatlı kaşığı (yaklaşık yarım paket) kabartma tozu
- ½ su bardağı (yaklaşık 50 g) ince kıyılmış ceviz
- 5 adet küçük doğranmış sarı kuru incir
- ½ çay kaşığı tarçın
Yapılışı
- Tereyağı ile pudra şekerini krema kıvamına gelene kadar karıştırın, yumurtayı ekleyin.
- Unu kabartma tozu ve tarçınla karıştırın; azar azar ekleyerek ele yapışmayan yumuşak bir hamur yoğurun.
- Doğranmış incirleri ve cevizi hamura yedirin.
- Hamurdan ceviz büyüklüğünde parçalar koparıp yuvarlayın; aralarında boşluk bırakarak ve hafifçe bastırarak yağlı kâğıt serili tepsiye dizin.
- Önceden ısıtılmış 180 °C fırında kenarları hafifçe kızarana kadar, yaklaşık 20 dakika pişirin.
Sarı İncir 1900 gAdıyaman'ın "ata inciri"
Ürünü incele
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; bir hastalığın önlenmesi ya da tedavisi için öneri değildir. Besin değerleri USDA veri tabanındaki bir kayda (Mission çeşidi kuru incir) aittir, ürünümüzün analizi değildir. Sağlıklı bir yaşam için çeşitli ve dengeli beslenmek önemlidir.
Kaynaklar
- U.S. Department of Agriculture, Agricultural Research Service. FoodData Central: Figs, dried, uncooked (FDC ID 174665, SR Legacy). Kayıt notu: Mission variety. Yayın: 01.04.2019. Erişim: 23.10.2026. fdc.nal.usda.gov/food-details/174665
- Arvaniti OS, Samaras Y, Gatidou G, Thomaidis NS, Stasinakis AS. Review on fresh and dried figs: Chemical analysis and occurrence of phytochemical compounds, antioxidant capacity and health effects. Food Research International. 2019;119:244-267. doi:10.1016/j.foodres.2019.01.055. PubMed 30884655
- Türk Gıda Kodeksi Gıda Etiketleme ve Tüketicileri Bilgilendirme Yönetmeliği (Resmî Gazete 26.01.2017, sayı 29960 mükerrer), Madde 40 ve Ek-12 Gıdaların Porsiyon Büyüklükleri, 12.2 Kuru meyve: 30 g. Yönetmelik metni (mevzuat.gov.tr); Ekler (.docx)
- NHS. 5 A Day portion sizes. Son gözden geçirme: 19.07.2022. Erişim: 23.10.2026. nhs.uk/live-well/eat-well/5-a-day/portion-sizes
- Hemmer W, Focke M, Götz M, Jarisch R. Sensitization to Ficus benjamina: relationship to natural rubber latex allergy and identification of foods implicated in the Ficus-fruit syndrome. Clinical & Experimental Allergy. 2004;34(8):1251-1258. doi:10.1111/j.1365-2222.2004.02046.x. PubMed 15298566